Đời người được mất đều bằng 0, cớ gì chúng ta còn phiền muộn?

Cuộc sống chính là một vòng quẩn quanh của được và mất. Mỗi khi ta đạt được một thứ nào đó, thì cũng có những thứ khác phải mất đi. Mọi sự trên đời vốn chẳng câu toàn, vậy cớ chi còn phiền muộn?

Đời người được mất đều bằng 0, hà cớ chi phải muộn phiền? (Ảnh: Internet)

Trong cuộc sống, mọi việc đều có cái được và cái mất. Tình yêu đem đến niềm vui nhưng cũng làm ta đau khổ; tiền tài giúp ta hưởng thụ cuộc sống giàu sang nhưng cũng là nguyên nhân làm ta phiền não; thành công giúp ta hạnh phúc nhưng nỗi đau của thất bại cũng thật khôn lường.
Đối với điều bạn đang mong đợi, nếu đạt được chắc chắn bạn sẽ thấy hạnh phúc, nhưng nếu thất bại hẳn là bạn sẽ thấy vô cùng đau khổ. Mức độ cảm nhận của niềm vui và thất bại luôn tương đương nhau.
Có người nhiều tiền tài nhưng lại thiếu sức khỏe, gia đình hoặc tình yêu; có người sự nghiệp, thành tích không quá cao nhưng chất lượng cuộc sống, sức khỏe lại vô cùng tốt. Có những điều thoạt nghĩ ta sẽ thấy thiếu sự công bằng, nhưng thực tế nó lại rất công bằng với tất cả mọi người.
Có người cho rằng người có tiền luôn hạnh phúc, nhưng thực tế đây là một quan niệm sai lầm. Một người nghèo sẽ tìm được niềm vui chỉ với vài trăm đồng, nhưng khi có nhiều tiền rồi, anh ta sẽ phải tiêu gấp hàng chục lần mới thấy được niềm vui.
Khi sở thích của bạn thay đổi, cảm nhận của bạn với mọi vật cũng sẽ thay đổi theo. Khi bạn càng nhiều tiền, giá trị đồng tiền sẽ càng giảm; khi bạn đang đói, một miếng ăn nhỏ đã làm bạn hài lòng, nhưng khi bạn no, bạn sẽ không còn thấy vị ngon của đồ ăn nữa.
Người nhiều tiền lo bị trộm, bị cướp; nhà rộng lo quét dọn; ăn nhiều sợ béo, ăn ngon quá lại sợ chết. Chúng ta có thể thấy, người có tiền bây giờ toàn ăn những đồ như rau xanh, hoa quả, hạt ngũ cốc, uống nước rau dại, nước tiểu mạch v.v. – đây đều là những đồ ăn xưa kia của người nghèo hoặc cho động vật.
Tôi bỗng nhớ câu chuyện. Có một con cáo, nó nhìn thấy trong vườn có một cây nho trĩu quả, nó thèm lắm nhưng tìm mãi không thấy đường vào, nó bỗng phát hiện ra một lỗ thủng ở hàng rào, nhưng lỗ thủng lại nhỏ quá, nó không thể chui vào trong được.
Con cáo chờ ngoài hàng rào 6 ngày không ăn gì, sau đó nó đã gầy hẳn đi và dễ dàng chui được vào trong vườn, nó sung sướng thưởng thức những trái nho thơm chín mọng.
Nhưng sau khi ăn rất no rồi, con cáo phát hiện ra với cái bụng to thế nó sẽ không thể theo đường cũ ra ngoài được, nó sẽ dễ dàng bị chủ vườn bắt, vì thế nó lại phải nhịn ăn 6 ngày, lại một lần nữa nó gầy đi và có thể chui ra được khỏi hàng rào. Vậy là, con cáo đã không gặt hái được gì sau những gì nó đã trải qua.
Thực ra, nếu chúng ta có cả thế giới này thì chúng ta cũng vẫn chỉ ăn ngày 3 bữa, ngủ trên một chiếc giường mà thôi. Cho dù bạn có đến 100 chiếc giường thì bạn cũng chỉ ngủ được trên 1 chiếc; cho dù bạn có hàng nghìn đôi giày, bạn cũng chỉ đi được 1 đôi. Cho dù bạn có gọi hàng trăm món ăn thì cuối cùng bạn ăn được bao nhiêu? Nhiều nhất cũng chỉ là đầy một cái dạ dày của mình mà thôi.
Sự có mặt của mỗi người trong cuộc đời này là để thử nghiệm cuộc sống, có thể họ sẽ khác nhau về tiền tài, địa vị nhưng trải nghiệm về hạnh phúc, niềm vui thì đều như nhau. Thế nhưng, niềm vui của người có tiền sẽ khá phức tạp, niềm vui của người nghèo đơn giản hơn rất nhiều. Đồng thời, người có đến mấy bạn trai, bạn gái không chắc đã hạnh phúc bằng người chỉ chung thủy với một người.
Khi bạn vui vẻ, nỗi buồn sẽ phải đứng sang bên mà ngắm nhìn; nhưng khi bạn đau khổ, niềm vui sẽ đến thật bất ngờ. Đến một ngày, bạn sẽ nhận ra rằng, những giây phút vui, giây phút buồn sẽ luôn cân bằng nhau.
Niềm vui và nỗi buồn có thể đến sớm với người này, đến muộn với người khác; có người mất nó trước, có người mất nó sau nhưng tổng thể nó là một lượng không đổi. Bạn đã từng vui thế nào thì buồn bạn cũng sẽ nhận một lượng bằng như thế. Đến khi chết, mọi việc đều như nhau.
Cái chết sẽ làm cân bằng cuộc sống. Khi chết, sẽ không còn phân biệt kẻ giàu người nghèo, không thể nói người giàu sẽ chết thoải mái hơn, còn người nghèo chết khổ hơn. Có người khi sống đạt được 10 phần thì khi chết đi anh ta cũng sẽ mất đi 10 phần, mười phần đó là phần đau khổ. Đây là điều công bằng tuyệt đối.
Có người đạt được 3 phần, có người đạt được 7 phần; có người có trước, người có sau, có người không có được gì.
Người có trước có khi bị mất đi trước, người có sau sẽ mất đi sau, người không có sẽ không bị mất. Tổng số sẽ luôn không đổi, vì thế sống trên đời không nên tính toán quá, không cần phải cố ý bận tâm, hãy cứ vui cố gắng trải nghiệm hết cuộc đời này để không phải hối tiếc.

Họa hay Phước

Họa hay Phước

Đọc truyện cổ, cách nay khá lâu, tôi còn nhớ mang máng câu chuyện nói về ông già mất ngựa. Chuyện kể rằng: Trong làng nọ, có một cụ già, ông có một đứa con trai và nuôi một con ngựa. Con ngựa sắc lông rất đẹp. Con trai ông rất thích cỡi con ngựa đó.

Một hôm, con ngựa của ông sổng chuồng chạy mất. Con trai của ông rất buồn. Vì mất con ngựa để cỡi. Được tin ấy, người hàng xóm đến chia buồn cùng ông. Ông nói: “Sao mấy người biết tôi mất ngựa là họa mà đến chia buồn cùng tôi”. Thời gian không lâu, con ngựa của ông nó dẫn về thêm một con ngựa nữa. Con ngựa này vừa đẹp lại vừa hay. Được tin này, người hàng xóm cùng đến chia vui với ông. Ông nói: “Sao mấy người biết tôi có thêm con ngựa là phước mà đến chia vui cùng tôi”.

Được ngựa hay và đẹp, đứa con trai của ông rất thích cỡi. Ngày nào nó cũng thích cỡi ngựa cho chạy nhảy khắp nơi.

Một hôm, vì bất cẩn, nên nó bị té gãy hết một chân. Được tin, mọi người đến chia buồn cùng ông. Ông nói: “Sao mấy người biết con trai tôi bị gãy chân là họa mà đến chia buồn cùng tôi.

Chẳng bao lâu, trong nước có loạn, giặc giả nổi lên, lệnh truyền của vua là mọi thanh niên trong lứa tuổi con trai của ông đều phải nhập ngũ tùng quân giết giặc. Tất cả những thanh niên cùng trang tuổi con trai ông đều phải đi lính hết, chỉ có con trai của ông bị gãy một chân, nên được miễn dịch. Thế là, mọi người đến chia vui cùng ông…

Thú thật, khi xưa, đọc qua câu chuyện này, tôi không để tâm nghiền ngẫm. Vì thấy cũng chỉ là câu chuyện thường thôi. Có lẽ, lúc đó, trình độ hiểu biết của tôi chưa đủ để nhận xét tìm hiểu cái hay của cốt chuyện. Cho nên, tôi không mấy quan tâm đến. Nhưng càng lớn tuổi có thêm chút ít kinh nghiệm sống với đời và học hiểu lõm bõm chút ít giáo lý nhà Phật nói về họa phước, nên tôi nghiền ngẫm lại câu chuyện trên thấy hay hay. Do đó, nên hôm nay, tôi muốn kể lại để chia sẻ cùng với các bạn sen. Nói hay mà hay ở điểm nào? Dĩ nhiên, mỗi người sẽ có cái nhìn khác nhau. Ở đây, tôi chỉ xin được trình bày theo chỗ nhận xét hiểu biết vụng về của tôi mà thôi. Nếu có gì không đúng, xin các bạn thương tình mà bỏ qua cho.

Thói thường, người ta nhìn sự vật theo một chiều. Phước là phước mà họa là họa. Ít ai nhìn thấy, trong phước có họa, trong họa có phước. Nói theo người đời là trong cái rủi, nó có cái may và ngược lại trong cái may, thì lại theo sau, nó có cái rủi. Nhìn vào một sự vật, nếu ta chỉ nhìn theo một chiều, đó là cái nhìn định kiến cục bộ. Đó là cái nhìn theo lăng kính chủ quan của mình. Chính cái nhìn này, mà tự mình có nhiều nỗi khổ niềm đau. Ở đây, ta thấy, ông già có một cái nhìn rất sâu sắc. Cái nhìn của ông không hạn cuộc một chiều. Mà ông nhìn thấu suốt được hai mặt của một sự vật. Do có cái nhìn tương đối đó, nên ông rất bình tĩnh sáng suốt mà thốt lên những câu nói trên, khi mọi người đến chia sẻ buồn vui với ông.

Khi mất ngựa, ông không hốt hoảng lo sợ. Trong khi đó, thì những người khác thiếu cái nhìn bình tĩnh sáng suốt như ông, nên họ kéo nhau đến chia buồn cùng ông. Ở đời, tất cả mọi việc xảy đến, người ta ít khi chịu khó suy tư chín chắn. Gặp việc buồn bất như ý thì người ta đâm ra lo lắng sầu muộn. Người ta không biết rằng, mọi việc xảy đến với mình đều có nguyên nhân cả. Chẳng qua cái nguyên nhân xảy ra, vì nó quá xa mà ta không biết đó thôi.

Trên đời này, không có việc gì ngẫu nhiên mà có ra cả. Mà tất cả đều phải theo luật nhân quả. Hiểu được lý nhân quả, thì khi chuyện buồn vui họa phước xảy đến, ta không đến đổi phải cuống cuồng lên tỏ ra mừng lo sợ hãi. Họa hay phước đều do mình tạo ra. Thử nghiệm lại cho kỹ, nội trong đời này thôi, khoan nói đến nhiều đời trước, từ lúc sanh ra cho đến khi nhắm mắt, có khi nào chúng ta một bề nghĩ lành, nói lành và làm lành hết không? Hay là có lúc vầy lúc khác. Khi thì nghĩ điều lành như Bồ tát, lúc thì nghĩ dữ như quỷ Dạ Xoa. Do đó, khi mình gặp điều phước xảy đến là do mình tạo điều lành ở nơi 3 nghiệp. Ngược lại, khi mình gặp hoạn họa đến, đó là lúc mình gây tạo nghiệp ác ở nơi 3 nghiệp. Không phải gây tạo trong đời này, mà chúng ta đã gây tạo nhiều đời về trước.

Tỷ như đời trước, vì tham lam nên mình trộm cắp tài vật quý giá của người, thì đời này mình phải bị quả báo là mất của. Đó là họa. Ngược lại, như đời trước hoặc đời này, khi mình phát khởi tâm lành, bố thí cứu giúp cho những người bất hạnh như nghèo khổ, đói khát, tật nguyền v.v… Nay, mình làm ăn, làm đâu được đó, phát tài lộc, tiền vô như nước. Hoặc giả lúc mình gặp vận không may, làm ăn thất thoát, cụt vốn, hết tiền, đâm ra nghèo khổ, bấy giờ có quý nhân giúp đỡ cho mình tài vật để làm lại cuộc đời. Đó là Phước. Như vậy, họa hay phước tất cả đều do mình tạo lấy. Nó diễn biến theo từng giai đoạn theo chiều thời gian trong đời sống của mình. Đó là nhân và quả, chính do mình đã gây tạo. Nhân và quả như bóng với hình. Bóng luôn bám sát theo hình, không hề sai chạy một mảy may nào cả.

Nhân và quả trong cuộc đời mình, khi mình gây tạo nhân tốt, thì sẽ có quả báo tốt. Ngược lại cũng thế. Giống như trên con đường xe chạy, có khi thì bằng phẳng trơn láng, có lúc thì lổ hang, khúc khuỷu quanh co. Lúc gặp bằng phẳng xe chạy nhanh, người ngồi trong xe cảm thấy thoải mái, dụ như lúc đó phước đến với mình. Còn gặp lúc gồ ghề lổ hang, xe khó chạy, người ngồi trong xe bị dằn đau nhất nhối, la ó ỏm tỏi, dụ như bị tai họa xảy đến. Trên đường đời cũng thế. Cuộc sống của mỗi người chúng ta, ít nhiều gì cũng có những họa phước xảy đến. Nặng hay nhẹ, lành hay dữ, đều tùy thuộc vào cái nhân chúng ta đã gây tạo. Hiểu thế, thì khi gặp tai họa đến, ta hãy bình tâm để trả. Vì mình biết rõ, đây là nghiệp quả chính do mình tạo ra, chớ không ai gây ra cho mình .

Đọc qua mẩu chuyện ngắn trên, ta khen cho ông già đó quá! Ta khen ông, vì ông quá hiểu rõ lý nhân quả và ông đã thể hiện ngay trong đời sống. Chuyện xảy ra, giữa họa và phước luôn đắp đổi nhau. Nhưng thường thì họa đến với ta nhiều hơn là phước. Nên có câu nói: “Phước bất trùng lai, họa vô đơn chí”. Nghĩa là, Phước thì không đến dồn dập hai lần, còn họa thì không đến một cách riêng rẽ. Tức là thường đến chồng chập, dồn dập. Điều này, nghiệm kỹ cũng dễ hiểu.

Thử xét lại đời mình. Trong suốt cuộc đời từ nhỏ tới già mình tạo nghiệp dữ nhiều hay tạo nghiệp lành nhiều? Chắc ai cũng nói là mình tạo nghiệp dữ nhiều. Nhưng có điều ta nên nhớ, phước hay họa đến với chúng ta không phải do ta gây tạo trong đời này không, mà ta đã gây tạo trải qua biết bao nhiêu đời trước. Những đời trước, chúng ta đã gây tạo làm sao chúng ta biết được? Đã thế, thì trách ai đây? Vậy thì, ta nên bắt chước thái độ của ông già trong câu chuyện mất ngựa nói trên, để mà bình tĩnh nhận lãnh khi nghiệp quả họa hay phước xảy đến. Chúng ta phải tập cho mình có một cái nhìn, một nhận xét sáng suốt trước sự việc xảy ra.

Phước đến không mừng, họa đến không lo. Cứ tùy phận mà vui sống. Như khi ta gặp hoạn nạn, như bệnh hoạn đau yếu, đang sống cảnh cô độc, hoặc giả đang mang chứng bệnh nan y v.v… chẳng hạn, thì ta biết đó là do nghiệp quả của ta đã gây tạo, nên giờ đây ta phải trả. Nhưng khi trả quả, ta lại khởi niệm, biết đâu nhờ bệnh mà nó cảnh tỉnh ta, dừng chân bay nhảy bon chen với đời để an phận trả quả tu hành. Đây là thời gian tốt để cho ta dốc lòng niệm Phật. Ta buông bỏ tất cả. Nhất quyết không để tâm vướng bận lưu luyến bất cứ thứ gì. Ta biết trước sự ra đi của ta. Ta không sợ hãi, vì ta biết rằng ai cũng phải bước vào cửa tử. Đây là con đường mòn mà tất cả mọi người già trẻ bé lớn gì cũng phải đi qua. Biết thế, ta không còn nghĩ ngợi lắm chuyện lăng nhăng khó khăn, như khi ta còn mạnh khỏe.

Đây là thời gian quý báu để ta quyết tâm tìm cái sống trong cái chết. Tìm Niết bàn trong sanh tử. Như thế, không phải là ta đã chuyển họa thành phước đó sao? Ngược lại, khi ta đang sống trong cảnh giàu sang, mọi thứ đều đầy đủ ấm no, gia đình hạnh phúc, mạnh khỏe yên vui, ta mãi lo đắm mê thụ hưởng mà quên đi làm phước tu hành. Đó là trong phước có họa. Bấy giờ ta nên khởi nghĩ, sở dĩ hôm nay ta được như thế này, bởi do đời trước ta tu tạo nhiều căn lành, như bố thí cứu người hành thiện không biết mỏi mệt. Nghĩ thế, thì tại sao hôm nay ta không cố gắng tu tạo thêm nhiều phước đức, để mai sau ta tiếp tục hưởng quả báo tốt đẹp như thế này? Do nghĩ thế, ta liền thức tỉnh, gắng chí gia công tu hành tài bồi phước đức. Như vậy, đó không phải là chuyển họa thành phước đó sao?

Tóm lại, dù sống trong hoàn cảnh nào, giàu sang hay nghèo hèn, mạnh khỏe hay đau yếu, đẹp đẽ hay xấu xa… tất cả đều phải theo luật nhân quả an phận mà vui sống. Không than van, không oán trách một ai! Vì tất cả do ta tạo lấy. Mọi việc xảy đến lành hay dữ, ta đều dùng trí huệ để quán chiếu thấu đáo tận tường vào lý nhân quả, như ông già nói trên. Ta tin sâu vững chắc vào lý nhân quả. Nhờ tin sâu như thế, ta không còn chán nản, lo sợ, buồn rầu. Ta quyết tâm an phận mà vui sống. Đó là ta khéo biết tạo cho ta có một cuộc sống an lành, tùy duyên trả nghiệp. Có thế, thì ta mới có cuộc sống an bình trong mọi nghịch và thuận cảnh xảy đến cho ta.

Đó là nói họa hay phước do nhân quả con người tạo ra. Đến như họa, phước của thiên nhiên gây ra thì sao? Thiên tai là một họa hại mà con người luôn lo sợ và tìm mọi phương cách để đối phó. Nhưng liệu có đối phó được không, đó lại là một chuyện khác.

Hẳn ai cũng còn nhớ, trong năm qua, thiên tai đã dồn dập xảy đến ập lên đầu nhân loại. Thật là quá sức tưởng tượng và cũng quá sức chịu đựng của con người. Những trận thiên tai xảy ra dữ dội. Có thể nói hằng mấy trăm ngàn người chết và hằng triệu triệu người sống trong cảnh màn trời chiếu đất, đói khát lầm than.

Ta có thể điểm sơ qua một vài thiên tai kinh hoàng đã xảy ra trong năm qua: sóng thần Tsunami ở vùng biển Sumatra, lấy đi hơn 225.000 sinh mạng con người. Rồi đến trận bão khủng khiếp Katrina ở Mỹ, lũ lụt ở Trung Quốc, trận động đất 7,6 độ richter ở Nam Á chôn vùi hàng chục nghìn người. Cơn bão số 7, một cơn bão lớn nhất ở Việt Nam xảy ra vào khoảng đầu tháng mười năm qua, đã gây ra một sự tổn thất rất lớn lao về sinh mạng và tài vật. Đó là những thảm họa lớn nhất mà do thiên tai giáng xuống cho nhân loại hứng chịu. Thiên tai gây ra, dù đây là thiên nhiên, nhưng không phải vô cớ mà xảy ra như thế. Tất cả đều phải có nguyên nhân dù gần hay xa.

Nguyên nhân gần, các nhà bảo vệ môi sinh cho rằng, phần lớn là do con người vì mưu sinh mà phá rừng. Vì cái lợi trước mắt mà người ta quên đi cái họa hại lớn lao về sau. Đó là con người tự hủy diệt chính mình. Bởi do con người can thiệp một cách vô ý thức vào môi trường thiên nhiên.

Ai cũng nhìn nhận, thiên tai là một họa hại cho con người. Nhưng xét mặt khác, thì cũng nhờ thiên tai xảy ra mà nhân loại toàn cầu biết đoàn kết và càng ngày càng ngồi gần lại nhau hơn. Vì lương tâm, vì nhân đạo, mà người ta vượt qua những hàng rào ranh giới chánh trị. Trước mắt là phải cùng nhau hiệp lực cứu mạng sống con người. Toàn thế giới không thể an nhiên ngồi nhìn những thảm họa vô cùng đau khổ đã và đang đè nặng trên đầu nhân loại.

Những lời kêu gọi, những nỗ lực cứu trợ, tiếp tế cho những nạn nhân xấu số, ngần ấy, chứng minh con người vẫn còn lương tâm, vẫn còn biết yêu thương đồng loại. Đó không phải là sự đe dọa cảnh cáo của thiên nhiên sao? Thiên nhiên cần cho con người bài học tình người. Và hơn thế nữa cảnh cáo lòng tham lam quá độ không đáy của con người. Muốn được sống yên thân, thì mọi người mau mau dẹp bớt lòng tham, đừng bao giờ động đến thiên nhiên. Thiên nhiên cho ta quá nhiều năng lượng để tạo thêm nhiều sức sống. Thế thì tại sao ta không biết ơn để mà ra tay cùng nhau đoàn kết bảo vệ. Chẳng những không bảo vệ mà còn phá hoại thiên nhiên. Đó phải chăng con người vì quá tham lam ích kỷ mà chọc giận đến thiên nhiên?! Khi thiên nhiên phẫn nộ lên, thì mọi hậu quả khổ đau chính do con người nhận lấy.

Phải chăng qua sự trừng phạt nặng nề của thiên nhiên, mà con người bắt đầu thức tỉnh và chạy lo tìm mọi phương cách để bảo vệ thiên nhiên. Cương quyết trừng trị những ai manh tâm phá hoại thiên nhiên. Tạo cho môi sinh càng ngày càng trở nên trong lành và tốt đẹp hơn. Đó không phải là cái phước của nhân loại sao? Nếu không có thiên nhiên ra tay trừng phạt, thì biết đến bao giờ con người mới chịu ngồi lại với nhau để tìm phương cứu trợ bảo vệ mạng sống chung cho cả nhân loại. Như vậy, không phải trong cái họa tìm ra cái phước sao? Mong sao cái phước này mãi mãi được mọi người quan hoài chiếu cố để cùng nhau đồng tâm bảo vệ. Bảo vệ thiên nhiên chính là trực tiếp bảo vệ mạng sống con người.

Nghĩ về sống

Nghĩ về sống

Trong cuộc sống chúng ta phải trải qua biết bao nhiêu thăng trầm, cuộc đời xô đẩy con người trôi dạt theo những lo toan phiền muộn. Ta cứ tất bật bỏ lại sau lưng tất cả, bị dòng đời xoay chuyển hết những cố gắng này đến những thay đổi khác. Cứ mê mải chạy theo để rồi khi nhìn lại ta được gì? Có bao giờ ta thấy được giá trị của một cuộc sống bình thường, một việc làm đơn giản. Tuy không lớn nhưng mang lại nhiều niềm hạnh phúc.

Sống như thế nào thì cũng phải sống hết trọn kiếp người. Sống yêu thương hòa hợp, sống chân thành vị tha hay sống ích kỷ, vụ lợi, tranh đoạt thì cũng có mấy ai hưởng được trọn vẹn hạnh phúc một khi nhắm mắt xuôi tay. Chúng ta không bao giờ biết hài lòng với cuộc sống nhưng hãy biết cân bằng đừng bao giờ để bị bế tắc.

Hãy tìm cho mình một lối thoát dù con đường đó có chông gai, hãy vững tâm và tự tin còn có biết bao điều tốt đẹp đang chờ đón ta phía trước. Không ai có thể chọn cho mình một nơi sinh ra nhưng chúng ta có quyền chọn cho mình một mục đích sống. Vậy tại sao ta không chọn một cuộc sống mang nhiều ý nghĩa, sống để không hổ thẹn với lương tâm, để có thể tự hào nhìn cuộc đời bằng ánh mắt hy vọng. Và để thấy được sự hoàn hảo bên trong một con người hướng đến hoàn thiện.

Hãy sống làm sao để trước khi ta chết đi ta không phải hối hận vì những gì ta đã làm. Sống ngay thẳng ngẩng cao đầu không hổ thẹn hay tiếc nuối. Đừng để khi quay đầu nhìn lại ta phải ngậm ngùi rằng: giá như ta đừng làm như thế... Biết rằng để sống được như thế thì không hề đơn giản nhưng ta hãy cố gắng, vì lời nói ra thì rất dễ nhưng khi thực hiện thì rất khó.

Cuộc đời vô thường, một kiếp sống nghe thì có vẻ như dài vô tận nhưng thời gian trôi nhanh và khoảng cách giữa sự sống chết rất mong manh. Hãy sống làm sao để có khi ta vấp ngã, bên cạnh ta có ngay một bàn tay nâng đỡ. Để cảm nhận được vẻ đẹp cuộc đời qua những lời nói, hành động của mọi người. Những lời nói dịu dàng, ánh mắt ấm áp, cử chỉ cảm thông không đủ để xóa hết nhưng có thể xoa dịu những nỗi đau đang âm ỉ.

Có thể ta không hóa giải được nhưng ta đã chia sẻ phần nào những vướng mắc. Ta không cho phép mình chấp nhận hay buông xuôi theo những khó khăn của cuộc đời mang đến. Phải biết nhận thức rằng mình là ai, đang làm gì, đang hướng đến cái gì và quan trọng là phải có một điểm dừng. Dừng lại đúng lúc sẽ giữ lại được rất nhiều thứ.

- Dừng lại những yếu đuối trong lòng để giữ mãi một tình bạn thiêng liêng!

- Dừng lại một lời nói không hay để giữ lại giá trị cao đẹp của chính mình!

- Dừng lại một ý nghĩ vừa khởi để không tạo thêm nghiệp chướng!

- Dừng lại những ham muốn để có được đời sống thanh thản!

Và hãy sống như những câu thơ của thầy Thích Huệ Hải đã viết:

Sống không giận không hờn không oán trách

Sống mỉm cười với thử thách chông gai

Sống vươn lên cho kịp ánh ban mai

Sống chan hòa với những người chung sống

Sống là động nhưng lòng luôn bất động

Sống là thương nhưng lòng chẳng vấn vương

Sống an vui danh lợi mãi xem thường

Sống bất biến giữa dòng đời vạn biến.

Sống với một tâm hồn trong sáng, luôn hướng tới những mục đích tốt đẹp. Sống vì mọi người xung quanh lấy niềm vui của mọi người làm niềm vui của chính mình. Thì cuộc đời này sẽ không còn mang đến những đau khổ hay bi lụy, thay vào đó là những hạnh phúc vui tươi là yêu thương chia sẻ. Và cuộc đời này sẽ mãi mãi là một màu xanh hy vọng.

Đời bó buộc ...

Đời bó buộc ...

Dòng đời cuộn trôi tưởng chừng không lối thoát, bó buộc ta mãi trong một kiếp làm con người. Khi ta vừa mơn man hình thành như những hạt sương, đã được bào thai mẹ che chở, nuôi nấng ta thành nhân. Mẹ đã kiêng cữ trăm điều, đi nhẹ nói khẻ sợ ảnh hưởng đến con, đêm nằm chẳng dám trở lưng vì sợ sức nặng của cơ thể đè ép lên đứa con nằm trong bụng. Từ hạt trứng qua 9 tháng mười ngày con lại bó mình chui ra với đời, ôi sao bó buộc ta như vậy? Ôi những cái bó buộc từ trong trứng nước, đến khi vỡ òa trong tiếng khóc oe oe. Ta lại bị bó buộc bởi bàn tay mẹ, mỗi lần khóc thét đòi bú sữa mẹ, mẹ lại vỗ về cho ta dòng sữa ngọt. Có những lúc ta không thích sự bó buộc, lại cắn một cái thật đau. Mẹ nhăn mặt rồi vỗ tay nhè nhẹ vào mông của con để cho con đi vào giấc ngủ.

Ra đời ta lại phải chịu sự bó buộc của gia đình, mẹ ép ta ăn cho xong bữa. Ta không ăn mẹ dỗ trăm đường. Mớm cho con ăn như con chim mẹ mớm mồi cho chim con, từng thìa từng thìa nhỏ đến lúc ta no mới thôi... Đêm nằm con đái trên giường, mẹ lại sang nằm bên ướt để con thơ nằm bên khô, cho con được say giấc ngủ. "Ầu ơ con ngủ cho ngoan, mai này khôn lớn tung bay với đời". Cuộc đời lại bó buộc ta qua những câu hò lời ru của mẹ, của bà. Thả tâm hồn ta bay mãi nơi xa, có khi theo cánh cò bay lả bay la, bay từ ruộng lúa bay xa cánh đồng. Có khi ta bay mãi trên cánh diều lên tới tận mây xanh, hay thả mình trên dòng sông êm đềm.

Rồi ta lại biết lật biết bò, rồi chập chững lần từng bước đi. Ba mẹ lại thả cho ta đi từng bước từng bước, có lúc ta té nhào khóc ré lên, ba mẹ vẫn bó buộc ta phải tập đi từng bước trên đôi chân của mình, chứ chẳng thèm dìu dắt hay cho ta bám víu để đi. Đến hai ba tuổi ta lại bị bó buộc qua những lời tập nói của ba của mẹ, thôi thúc ta sớm nói lên thành tiếng: ba ba, mẹ mẹ... Những tiếng đầu đời sao mà khó quá, ấm ứ, u a mãi mới bật ra tiếng yêu thương. Gia đình lại vui mỗi khi ta biết nói thêm một tiếng.

Đời bó buộc

Ngày tháng trôi qua, ta lớn lên và bắt đầu cắp sách đến trường. Có những lần mãi chơi không chịu học, ba lại cho ta những trận đòn roi, ba cứ bó buộc ta phải luôn gắng học, không có chữ thì sao thoát khỏi cơ cực hả con? Cha mẹ khổ cực bao nhiêu đi nửa, cũng mong sao con có chữ mà sống với đời ... Những lần đó tôi nhớ mãi vì đau, đánh ta thâm tím cái mông, những vết roi hằn lên da thịt, mẹ lại vỗ về an ủi với ta: "Nghe lời ba gắng học đi con, không ba đánh đòn đau lắm." Lúc đó sao ta ghét cái học chỉ thích theo đám bạn chăn trâu, chúng tung tăng trên những ngọn đồi dòng suối. Chẳng thèm gì đến sách vở học hành. (Giờ này sao tôi lại thèm ba đánh những lúc tôi làm sai điều gì đó. Thèm lắm những trận đòn cho ta nên người)

Lớn lên một tý ta lại bị bó buộc trong cái đạo làm con, làm cháu... Gặp người lớn phải chào ông chào bà, chào chú chào cô... Gặp người lớn tuổi phải chào anh chào chị... Sống phải biết kính trên nhường dưới, biết cảm ơn mỗi lần ta được giúp, biết xin lỗi mỗi khi ta phạm sai lầm... Ta bị bó buộc mãi trong cái nét văn hóa gia đình, họ hàng, quê hương.

Ôi cái bó buộc đời sao dài mãi thế, bước ra đời xa vòng bó buộc của cha mẹ, xóm giềng... Ta cứ nghĩ là đã thoát khỏi vòng đời bó buộc, được tự do tung bay giữa đời thênh thang. Nhưng nào đâu có phải vậy? Ta lại bị bó buộc trong cái cơm áo gạo tiền. Sáng sớm tinh mơ đã vội thức giấc, lao ra đời kiếm cái ăn cái mặc đến tối mờ mịt mới trở về. Làm sao thoát được cái bó buộc này đây, hay là cam chịu và sống chung với nó.

Rồi ta lại bó buộc với gia đình nhỏ, có vợ có con. Ta lại bó buộc con như ngày xưa ta bị gia đình bó buộc, lại tập cho con những bước đi đầu đời. Lại tập cho con nói thành tiếng... Đêm khuya con khóc vì quần tè ướt đẫm, ta lại lò mò thức dậy dỗ con. Những lần con lên cơn sốt, vợ lại lo lắng điện thoại hỏi ông bà. Còn ta lại vỗ về con.

Chắc cái vòng tròn bó buộc này sẽ không ngừng lại, sẽ xoay vòng đến hết kiếp làm người thôi.

Giải thoát - tàn tro

Thôi ta bỏ mặc cái "bó buộc kiếp người" đi, hãy cho nó làm ta khôn lớn, cho ta thành con người. Giải thoát bó buộc đi rồi chắc gì đã là điều hay? Chắc lúc đó ta sẽ bay mãi như con diều mất dây. Cứ bay theo chiều cơn gió thổi, chắc gì ta biết rồi sẻ hạ ở nơi đâu?

Biết làm người là khó, nhưng cái bó buộc đôi khi lại hay, để rồi mai này nhắm mắt xuôi tay, ta lại không còn khóc vì tiếc nuối rằng ta đã không chịu bó buộc.

"Khi ta sinh ra, mọi người cười còn ta khóc.

Hãy sống sao cho khi ta chết đi rồi, mọi người khóc còn ta thì cười!"

P/S: Có những con người khi được cha mẹ cho đi ăn đi học, cưới vợ dựng chồng, họ lại quay lại trách khứ cách giáo dục của cha mẹ, rằng dạy con bằng đòn roi là sai khoa học, là kìm hãm trí phát triển của con thơ, là những biện pháp lạc hậu ...

Cha ông ta xưa hay có câu: "Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi". Những lần cha mẹ đánh con cha mẹ nào có vui gì? Cũng thương con lắm chứ, mỗi lần roi đánh vào đít là lòng cha mẹ thắt lại. Chỉ tại vì con mãi chơi nên phải đòn roi cho con nhớ. Ngày trước có những người con tuổi đã ngoài 50 hay 60 tuổi, đã có con cháu nội cháu ngoại, vậy mà vẫn bị ba đòn roi mỗi lần sai phạm.

Có thể ở phương Tây đánh con đó là phạm luật, nhưng ở Việt Nam đó là những cách dạy cho con nên người. Sai thì bị phạt, giỏi thì được khen.

Đời người có những tội lớn trong đó có tội bất hiếu với cha mẹ, ông bà, tổ tiên. Có thể sẽ không có chuyện ông bà bắt hay trừng phạt con cháu, nhưng cái tòa án lương tâm của mỗi con người sẻ tự phán xét họ, đưa họ đến với những hình phạt cao hơn tù đày ngục tối.

Xưa các ông bà hay thêu dệt lên những âm ty địa ngục, ai làm ác thì sẻ bị trừng phạt khi chết: cho vô vạc dầu, cho xuống nơi tối đen, hay cơm đưa tới miệng sẻ hóa thành than tro...Đó là người xưa họ muốn răn đe con người không nên sống độc ác, mà hãy sống với nhau bằng chữ thiện, sống với cái tâm tốt. Ai xấu tốt gì thì dần dần cũng lộ ra, đó âu cũng là cái bản chất rồi. Anh có đi nói xấu họ, bêu rếu họ, tô đen họ để mình được nổi lên. Đến lúc sự thật hé ra thì anh cũng chẳng ra gì? Không cần hô hào ta là người theo này theo kia. Đến chùa thắp hương khấn Phật. Trong khi tâm mình là tâm xà thì cũng bằng không?

Cái câu: "Khi ta sinh ra, mọi người cười ta khóc, hãy sống sao cho khi ta chết đi rồi, mọi người khóc ta cười" làm được vậy không có dễ dàng chút nào. Vì con người còn nhiều cái tham, sân, si, hỉ, nộ, ái, ố mà con người cứ mãi rơi trong cái vòng luẩn quẩn bi thương không lối thoát.

Vấp ngã

Vấp ngã

Có những giọt nước mắt

Chưa bao giờ thành lệ…

Giúp cho ta can đảm đứng lên đi !

Để tâm hồn rũ bỏ bớt sân si,

Biết đồng cảm,

Biết thương ai từng vấp ngã…

Ta vấp ngã …

Hiểu nỗi đau người ngã

Cảm thông nhiều sẽ không thấy vô tâm

Có những niềm đau luôn âm ỉ trong lòng….

Cho ta hiểu: vấp ngã đó

Không chỉ có

Trong nỗi đau người khác!!!  

(Thơ Nam Mai)

Đọc bài thơ của Nam Mai giúp tôi yêu thương hơn những giọt nước mắt chưa bao giờ thành lệ mà cuộc sống đã bạn tặng. Vấp ngã là cái mà trong mỗi chúng ta ai ít nhiều cũng đã trải qua. Có điều là mình đã học được gì sau những vấp ngã, thăng trầm và đổi thay của kiếp người hay không. Sống trên đời ai mà chẳng có nỗi buồn, niềm riêng hay giọt nước mắt chảy ngược…trong đêm lạnh mù sương.

Có lúc khổ đau, tuyệt vọng và cô đơn vây khốn đời mình. Chúng ta có thiên hướng tìm về một nơi nào đó thật bình yên để trú ngụ, để tránh đi những ánh mắt soi mói, không chút cảm thông. Trong bóng tối có khi mình thấy an toàn hơn tất cả. Nhìn cái cảnh đó tôi biết bạn đang rất buồn và tôi cũng vậy. Phải chăng khi công nghệ càng phát triển để kết nối thông tin thì trái tim chúng ta lại lấp lối đi về? Giọt nước mắt rơi trong bóng đêm đẹp như một quả pha lê vỡ, nếu ta biết cảm thông và đón nhận nó bằng cả tấm lòng vị tha, đồng cảm.

Mỗi ngày chúng ta nên dành cho mình một ít thời gian để ngồi thiền, tụng kinh, nghe tiếng lòng, tiếng người, tiếng côn trùng nỉ non trong đêm ngoài nghe nhạc. Sống ở đời vấp ngã chỗ nào thì đứng dậy chỗ ấy, vì không ai có thể bước thay cho mình được. Có chăng là một lời động viên, sự cảm thông để cùng song hành trên đường đời, đường đạo mà thôi. Gió vẫn sống đời gió, mưa vẫn sống đời mưa, em vẫn sống đời em còn tôi cũng một lối về…

Sau những lần vấp ngã ta mới thấy cuộc đời và con người sống với nhau như thế nào. Có lẽ mình sẽ lớn lên, khôn ngoan hơn, biết suy nghĩ sâu sắc hơn. Nên có người cho đó là sự trưởng thành, nhưng chỉ là một mặt của bàn tay. Vì lúc đó trái tim của chúng ta đã có quá nhiều vết thương, nhiều mưu mô; sự hồn nhiên, vô tư cũng đã trở nên xa xỉ. Nụ cười cũng không còn trọn vẹn trong nắng mai.

Trong bài không tên số 4 (lời 2) Vũ Thành An đã viết một câu rất hay: “Sống cho lâu mới biết tình người, biết yêu thương biết khóc cười”. Đây rõ ràng là bài học của đời người, mà phải có cái “Tâm” chúng ta mới học và hành nó một cách trọn vẹn và đẹp nhất.

Vấp ngã là một thực tại không thể tách rời khỏi cuộc sống, nhờ có vấp ngã, có khổ đau mới nuôi lớn tình thương sự hiểu biết trong mỗi chúng ta. Khi chúng ta đã có cái nhìn như vậy về cuộc sống thì vấp ngã chẳng phải là người bạn tri âm của đời mình hay sao? Luôn mong sự bình yên sẽ có mặt trên con đường mà chúng ta đã, đang và sẽ đi qua. Với đôi bàn tay dù không còn vẹn nguyên nhưng luôn biết nắm chặt vào nhau mỗi ngày!

Xin cúi xuống làm người hèn mọn

Để đôi tay làm đẹp cuộc đời!

Hai cha con cùng mắc bệnh hiểm nghèo, nhưng người cha lại nói: ‘Cứu tôi trước!’

Câu chuyện dưới đây là do ông nội tôi kể lại. Đó là chuyện về nhà hàng xóm, nhưng gia đình ấy giờ đã chuyển đi nơi khác.

Khoảng 10 năm về trước, trong thôn chúng tôi có một gia đình vốn không mấy khá giả, hai vợ chồng thật thà cùng hai đứa con thơ cơm bữa qua ngày có nhau.

Một ngày nọ, người cha đột nhiên run rẩy, chân tay co quắp, toàn thân rã rời. Người mẹ vội vã đưa cha đến bệnh viện, bác sĩ nói nhất định phải làm phẫu thuật.

Gia cảnh thì nghèo, người mẹ lại phải lo lắng chạy vạy tiền nong. Đã không đủ tiền để cứu cha, vậy mà đúng lúc này cậu con trai cả lại xuất hiện các triệu chứng giống hệt cha mình. Bác sĩ cho biết đây là bệnh di truyền, nên cũng phải phẫu thuật thì mới có hy vọng. Người mẹ vừa đau khổ vừa lo lắng, tiền mượn được còn chưa đủ chi trả cho một người, giờ biết làm sao đây? Bà không muốn mất chồng, cũng không thể để mất con trai, giờ biết cứu ai bỏ ai?

Bà buồn bã nói với hai cha con: “Thực sự nhà không còn tiền nữa rồi, cố gắng thì cũng chỉ có thể cứu được một người, hai cha con nói xem nên cứu ai trước?”

Người cha vội nói: “Cứu tôi trước! Tôi là chồng bà, tôi mới là người thân thiết nhất của bà!” Cậu bé nghe những lời của cha mình, buồn bã quay mặt đi rồi lặng lẽ rơi nước mắt.

Người mẹ im lặng. Cuối cùng, bà nói: “Ai có thể chất khỏe hơn thì cứu người đó, vì thể chất khỏe sẽ có hy vọng lớn hơn. Thôi, cứ quyết định như vậy.” Cuối cùng hai cha con đều đồng ý.

Trước đó, cậu bé đã nghĩ sẽ chủ động từ bỏ, để mẹ cứu lấy cha. Nhưng bây giờ, cậu đã thay đổi quyết định – sẽ không bỏ cuộc! Cậu muốn tiếp tục sống, vì cha cậu đã quá ích kỷ! Cậu bé bắt đầu chăm chỉ uống thuốc, thậm chí thuốc có đắng thế nào cậu cũng cố nuốt, không hề nhăn mặt nhíu mày. Cậu muốn cơ thể của mình đủ khỏe mạnh, cậu không thể thua cha mình được.

Một vài ngày sau đó, tình trạng tinh thần và thể chất của người cha càng tồi tệ hơn, còn cậu con trai thì đã khỏe hơn cha nhiều rồi. Lúc này người mẹ và các bác sĩ quyết định cứu chữa cho cậu con trai.

Cuộc phẫu thuật rất thành công. Cơ thể của cậu bé khôi phục từng ngày, còn cơ thể của người cha lại gầy đi từng ngày. Ngày cậu bé xuất viện cũng là ngày người cha bị trả về. Cậu tự mình đi, còn cha cậu thì phải nhờ người chở về.

Sau khi về nhà, hàng ngày cậu bé đều hoạt bát tươi cười, người cha thì mất vào một buổi sáng sớm không lâu sau đó. Khi đó thân thể ông chỉ còn lại da bọc xương…

Chứng kiến cha qua đời, cậu con trai không hề cảm thấy buồn thương, luyến tiếc. Nhưng mẹ cậu thì quá đau lòng. Bà nói với cậu: “Con trai à cha đã mất rồi, con không cảm thấy buồn sao? Con hãy lại dập đầu lạy ông ấy vài lạy đi”.

Cậu bé lắc đầu, nói: “Không!!! Con không lạy ông ấy!”

Người mẹ nói: “Con à, mẹ muốn nói với con rằng, sự thực không phải như vậy đâu. Ngay từ đầu, cha con đã quyết định bỏ cuộc, để mẹ cứu lấy con. Nhưng ông ấy sợ rằng nếu cứu con mà lại không cứu ông ấy thì con sẽ áy náy và cảm thấy có lỗi cả đời, nên mới nói ra những lời ích kỷ như vậy. Tuy những lời nói đó làm con tổn thương, nhưng đó lại chính là động lực để con cố gắng, để con dám giành lấy cơ hội sống mà không cảm thấy áy náy. Sự thực là ông ấy đã nhường hết thuốc của mình cho con. Nếu không phải vì để cứu con, thì hôm nay ông ấy đã không ra đi như thế này.”

Bà mẹ chưa dứt lời, cậu bé đã nước mắt tuôn trào, cậu đến trước linh cữu của cha mình quỳ sụp xuống. Cậu cứ quỳ ở đó ròng rã cả ngày trời, nước mắt không ngừng rơi vì ân hận. Nhưng trong quan tài, có lẽ người cha vĩ đại của cậu đang mỉm cười…

Gặm nhấm nỗi đau

Gặm nhấm nỗi đau

“Những kẻ ngu ngốc đi qua đời mình như thể là kẻ thù của chính họ, thực hiện những hành vi tội lỗi là những thứ đưa đến những hậu quả cay đắng” – (Đức Phật trong Dhammpada 66). Quả đúng là như thế khi ta nhìn vào cuộc sống này, một cuộc sống mà Đức Phật đã phải thốt lên là “bể khổ”. Cái “bể khổ” này, rất hiếm người chịu nhìn đó là do chính sự ngu dốt và ngây dại của mình tạo nên mà Đức Phật hay gọi là sự vô minh, nhưng ta thường hay đổ lỗi cho những thứ bên ngoài bản thân để rồi cứ liên tục chịu lấy nỗi đau mà không sao hiểu được lý do và căn nguyên. Ta hãy quan sát và sẽ thấy một thực tại đáng buồn, nếu không muốn nói là bi thảm của phận người, đó là ngày càng có quá nhiều người để cho sự đau khổ có căn nguyên từ sự ngu dốt của mình thống trị đến mức hào mòn và diệt vong sự sống nơi họ. Họ mở miệng ra là than và trách hoàn cảnh và những ai mà họ cho là căn nguyên gây nên câu chuyện bi thương đời họ, nhưng chưa một lần biết nhận lấy trách nhiệm về phía mình. Và họ được Đức Phật liệt vào hạng ngu ngốc.

Swami Nirmalananda khi diễn giải lời nói trên của Đức Phật, ông đã nói thế này: “Tôi thường hay đề cập đến hình ảnh con lạc đà hay gặm lấy sừng của mình để rồi phải rách miệng và chảy máu, nhưng nó vẫn cứ thích làm như thế liên tục. Con người cũng y chang thế. Ta thích lặp đi lặp lại điều mà khiến ta phải chịu đựng quá nhiều, và thường thì ta hay quyết là sẽ chẳng để nó lặp lại nữa, nhưng thật ra vẫn chỉ là sự tái lặp nỗi đau trong sự ngớ ngẩn của bản thân. Nhiều người đã tự hoại đời mình mà không hề có một ý niệm nào là họ đang tự hại đời mình. Họ quá ngu dại như chính vấn đề họ đang phải đối diện, và lại tiếp tục chọn lấy nỗi đau cũ.” Còn cá nhân tôi hay dùng cảm nghiệm riêng mình để nói: “Đa phần chúng ta hạ quyết tâm làm một việc gì đó chỉ để bị quyết tâm hạ gục trong sự ngu dại của bản thân”.

Cứ khiêm tốn nhìn lại cuộc sống của mình, ta sẽ kinh nghiệm rõ nét điều mà Swami Nirmalananda đã nói ở trên. Ta thường chính là thủ phạm gây nên mọi mất mát, đau đớn, căng thẳng, bất hạnh, đổ vỡ…cho chính cuộc đời mình, song ta lại chả chịu nhận ra mà thay vào đó là cứ tái đi tái lại những điều mình thường làm tổn thương chính mình trong sự cay nghiệt oán trách và đổ lỗi cho người khác hay cho hoàn cảnh. Hễ có dịp và hoàn cảnh thuận lợi là ta ngồi ôn lại chuyện xưa chỉ để đào bới lên cái mồ vốn dành để chôn những xác chết, rồi ta hít lấy hít để mùi hôi thối bốc ra từ nấm mồ ấy và khoái chí trong sự hối tiếc, hối hận, căm phẫn, oán trách, và hận thù của mình về những gì đã xảy ra trong quá khứ. Ta tự tội nghiệp mình bằng những kỉ niệm đau thương ấy, thứ kỉ niệm do mình tạo ra trong sự vô trách nhiệm và vô minh của chính mình, nhưng lại đổ sang cho người khác.

Nói theo ngôn từ mặc khải của Kinh Thánh thì ta là kẻ thích tìm người sống ở nơi dành cho những kẻ chết (x. Lc 24,5). ĐGH Francis đã nói: “Những vấn đề, những bận tâm túi bụi hàng ngày có xu hướng làm chúng ta thu mình lại, trong sự cay đắng, sự buồn bã… và ngay cả trong cái chết.” Căn nguyên ở chỗ là ta tự thu mình lại và ta tự đi tìm lấy cái chết mà tưởng là sự sống. Ta đi tìm một thực tại ảo mà tưởng đó là thật. Ta đi tìm một sự giả dối và gian trá mà tưởng đó là chân lý và sự thật. Ta đi tìm sự bất công mà tưởng đó là công lý. Ta đi tìm chiến tranh và hận thù mà tưởng đó là bình an và tình yêu. Tất cả đều xuất phát từ sự ngu dại của bản thân ta, và ta phải chịu trách nhiệm về sự ngu dại này, không ai khác.

Vậy phải làm sao đây? Rất đơn giản là ta hãy chỉ cần bình lặng lòng mình lại, nhận thức vấn đề của bản thân, và từ đó chấp nhận mình là căn nguyên của mọi điều bất hạnh đang diễn ra với mình từ trong quá khứ đến hiện tại. Và ngay tại thời điểm ta nhìn thấy sự thật ấy nơi bản thân mình, thì “sự thật ấy sẽ giải phóng ta” như lời xác quyết từ Thầy Giêsu: “Sự thật sẽ giải phóng anh em” – (Ga 8,32). Còn chừng nào ta chưa chịu đón nhận sự thật ấy thì ta hãy biết rằng ta đang sống trong sự lừa phỉnh của chính mình. Ta tự lừa và ru ngủ mình trong những nỗi đau cuộc đời. Ta thích sống trong một thế giới lừa đảo và ảo tưởng của những tưởng tượng và tư duy ngu ngốc của mình. Ta thích ở lại trong nghĩa trang đìu hiu, ta thích tìm gặp mình nơi những nấm mồ chôn kẻ chết, ta thích giao du với những người giống như ta về mọi mặt, ta thích đi tìm sự giải thoát trong những chất gây kích thích, trong những câu chuyện phiếm, chuyện độc hại, và nơi những đám đông ồn ào đầy tiếng kêu than của những kẻ ngốc giống như ta. Mọi điều ta thích trong sự ngu dại của bản thân mình sẽ chẳng dẫn ta đi đến đâu ngoài những khổ đau, mất mát, tổn thương, và cái chết.

Để được sống vui, sống khoẻ, và sống tự do, ta hãy biết nhìn vào thực tại của bản thân bằng một con tim khiêm tốn và chân thành, và bằng một sự khôn ngoan đến từ Trời Cao. Ta hãy chấp nhận một sự thật về bản thân là ta chính là căn nguyên của mọi câu chuyện buồn đời mình. Ta chính là nguyên nhân của mọi sự đổ vỡ và vấn đề của đời mình. Và khi ta đón nhận sự thật ấy, ta sẽ thấy một lối thoát rộng mở ở phía trước, lối ấy sẽ đưa ta đến miền đất của người sống, của niềm vui, bình an, và hạnh phúc thật.